مرز یزدان در آستانه یک تحول تاریخی

مرز برای خراسان جنوبی فقط یک خط جغرافیایی روی نقشه نیست؛ در پهنه شرقی این استان، مرز می‌تواند به معنای فرصت، اشتغال، رونق بازار، توسعه تجارت و پیوند اقتصادی با کشورهای همسایه باشد. از همین منظر، تحولات اخیر در مرز یزدان را باید فراتر از یک تصمیم اداری و در چارچوب آینده اقتصادی شهرستان‌های مرزی استان مورد توجه قرار داد.یزدان سال‌ها در شمار ظرفیت‌هایی قرار داشت که اگرچه از موقعیت جغرافیایی و اقتصادی قابل توجهی برخوردار بود، اما آن‌گونه که باید در چرخه تجارت مرزی فعال نشده بود. حالا اما مجموعه‌ای از اقدامات، از احیای این مرز گرفته تا راه‌اندازی خرده‌فروشی و اجرای سازوکار کولبری، زمینه را برای بازگشت تدریجی یزدان به معادلات اقتصادی منطقه فراهم کرده است.

از احیای مرز تا عبور از یک مانع اداری

سلمان اسحاقی، نماینده مردم قاینات و زیرکوه در مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با خبرنگار فارس با اشاره به روند احیای مرز یزدان اظهار داشت: «ما این مرز را احیا کردیم، خرده‌فروشی را در آن راه‌اندازی کردیم و موضوع کولبری نیز در آن انجام شد.»این اقدامات را می‌توان بخشی از زنجیره‌ای دانست که در نهایت باید به فعال‌شدن پایدار مرز و شکل‌گیری جریان منظم مبادلات تجاری منجر شود. با این حال، برای رسیدن به چنین نقطه‌ای، برخورداری از جایگاه رسمی و قانونی، یکی از مهم‌ترین پیش‌نیازها محسوب می‌شود؛ موضوعی که اکنون با تصویب یزدان در کارگروه مرزهای رسمی وزارت کشور، وارد مرحله تازه‌ای شده است.بر اساس اظهارات اسحاقی، در کارگروه مرزهای رسمی وزارت کشور، موضوع شناسایی یزدان به‌عنوان دومین مرز رسمی ایران با افغانستان از استان خراسان جنوبی به تصویب رسیده است؛ تصمیمی که در صورت طی مراحل نهایی و اجرایی‌شدن کامل، می‌تواند جایگاه این مرز را در مناسبات اقتصادی و تجاری استان ارتقا دهد.

خراسان جنوبی حالا دو مرز رسمی با افغانستان دارد

یکی از مهم‌ترین ابعاد این تحول، افزایش ظرفیت رسمی خراسان جنوبی برای تعامل اقتصادی با افغانستان است. به گفته اسحاقی، اکنون دو مرز در استان به‌عنوان مرزهای رسمی ایران با افغانستان مطرح هستند؛ مرز ماهیرود و مرز یزدان.مرز ماهیرود طی سال‌های گذشته به یکی از محورهای اصلی مبادلات تجاری ایران و افغانستان در خراسان جنوبی تبدیل شده و تجربه فعالیت آن نشان داده است که مرزهای رسمی، در صورت برخورداری از زیرساخت مناسب و مدیریت هماهنگ، می‌توانند به موتور محرک اقتصاد مناطق مرزی تبدیل شوند.در چنین شرایطی، رسمی‌شدن یزدان می‌تواند به معنای ایجاد یک مسیر مکمل در کنار ماهیرود باشد؛ مسیری که ظرفیت آن را دارد تا بخشی از بار مبادلات، تجارت مرزی و فعالیت‌های اقتصادی منطقه را به خود اختصاص دهد و زمینه حضور بیشتر فعالان اقتصادی و تجار را فراهم کند.

پیگیری از وزارت کشور تا وزارت امور خارجه

اما تصویب یک مرز به‌تنهایی پایان مسیر نیست. آنچه اهمیت دارد، تبدیل این تصمیم به یک واقعیت عملیاتی و اقتصادی است؛ موضوعی که نیازمند هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف است.اسحاقی با قدردانی از استاندار خراسان جنوبی و معاونان وی و مسئولان متولی، از پیگیری‌های خود در وزارت کشور و وزارت امور خارجه برای به سرانجام رساندن موضوع مرز یزدان خبر داده است.وی تأکید کرده است که خود نیز در این مسیر پیگیری مستمری داشته و تلاش کرده است موضوع رسمی‌شدن یزدان از مسیر دستگاه‌های مسئول دنبال شود.این بخش از اظهارات نماینده مردم قاینات و زیرکوه، نشان می‌دهد که چالش اصلی پس از تصویب، اکنون در مرحله اجرا قرار دارد؛ یعنی باید تصمیم اتخاذشده از سطح مصوبه و اعلام، به ایجاد زیرساخت، استقرار الزامات اداری و گمرکی، تسهیل تردد و تجارت و در نهایت رونق واقعی مرز منجر شود.

یزدان برای تبدیل‌شدن به ماهیرودی دیگر چه می‌خواهد؟

تجربه ماهیرود نشان داده است که رسمی‌شدن مرز، تنها یکی از حلقه‌های زنجیره توسعه تجارت است. برای اینکه یزدان نیز بتواند جایگاهی مشابه پیدا کند، مجموعه‌ای از اقدامات زیرساختی و اجرایی باید همزمان دنبال شود.تسهیل فرآیندهای تجاری، ایجاد زیرساخت‌های لازم برای تردد و مبادلات، فراهم‌کردن امکانات مورد نیاز تجار و فعالان اقتصادی و ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های متولی، از جمله الزاماتی است که می‌تواند ظرفیت این مرز را به فعالیت اقتصادی پایدار تبدیل کند.در واقع، فرصت ایجادشده زمانی برای مردم منطقه ملموس خواهد شد که رسمی‌شدن مرز به افزایش رفت‌وآمد تجاری، رونق بازار، ایجاد اشتغال و افزایش درآمد خانوارهای مرزنشین منجر شود.

خبرهای خوب از وزارت امور خارجه

اسحاقی در ادامه از دیدار اخیر خود با مسئولان وزارت امور خارجه خبر داده و گفته است حدود یک هفته پیش در این وزارتخانه، در دیدار با آقای دکتر هاشمی، خبرهای خوبی درباره مرز یزدان مطرح شده است.این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که فعالیت رسمی و پایدار یک مرز بین‌المللی، صرفاً به تصمیمات داخلی محدود نمی‌شود و هماهنگی‌های بین‌دستگاهی و روابط میان دو کشور نیز در آن نقش تعیین‌کننده دارد.نماینده مردم قاینات و زیرکوه ابراز امیدواری کرده است که با ادامه این پیگیری‌ها، یزدان نیز همانند ماهیرود به‌صورت رسمی فعال شود و ظرفیت‌های اقتصادی آن در خدمت توسعه استان قرار گیرد.

یک فرصت برای قاینات و زیرکوه و اقتصاد خراسان جنوبی

مرز یزدان بیش از آنکه صرفاً یک گذرگاه باشد، می‌تواند بخشی از آینده اقتصادی شرق خراسان جنوبی را رقم بزند. قرار گرفتن این مرز در حوزه شهرستان زیرکوه و نزدیکی آن به بازار افغانستان، ظرفیت‌هایی ایجاد کرده که در صورت مدیریت صحیح، می‌تواند به توسعه تجارت و تقویت اقتصاد منطقه کمک کند.از سوی دیگر، فعال‌شدن مرز می‌تواند آثار خود را در حوزه‌های مختلفی همچون حمل‌ونقل، خدمات، بازار، اشتغال و فعالیت‌های وابسته به تجارت نشان دهد. به همین دلیل، مطالبه اصلی پس از تصویب مرز یزدان، اکنون باید بر اجرای کامل مصوبه و فراهم‌کردن زیرساخت‌های لازم متمرکز شود.اگرچه تصویب یزدان به‌عنوان مرز رسمی، یک گام مهم و تعیین‌کننده است، اما نقطه پایان نیست؛ بلکه آغاز مرحله‌ای است که باید در آن دستگاه‌های مسئول، ظرفیت‌های مصوبه را به فرصت‌های واقعی اقتصادی تبدیل کنند.خراسان جنوبی اکنون در کنار مرز ماهیرود، یک ظرفیت دیگر برای توسعه مبادلات با افغانستان در اختیار دارد؛ ظرفیتی که سال‌ها درباره آن صحبت شده و اکنون با مجموعه‌ای از اقدامات و پیگیری‌ها به مرحله تازه‌ای رسیده است.آنچه آینده یزدان را تعیین خواهد کرد، نه صرفاً عنوان «مرز رسمی»، بلکه میزان سرعت و کیفیت اجرای این تصمیم، تکمیل زیرساخت‌ها و فراهم‌شدن امکان فعالیت مستمر تجار و مرزنشینان خواهد بود؛ موضوعی که در صورت تحقق، می‌تواند یزدان را از یک ظرفیت بالقوه به یک کانون فعال اقتصادی در شرق کشور تبدیل کند.